بسمه تعالی

                                                          مهارتهای اساسی ازدواج                                       حسن اميری روانشناس

 

                                «هیچ خانه و بنایی در نزد خدا از ازدواج کردن محبوب تر نیست.»   پیامبراکرم ( ص ) 

                                                                                                                                                                                                     

 

یکی از مهمترین لازمه های یک زندگی مشترک داشتن تواناییها و مهارتهایی است که بدان وسیله بتوان با مسائل و مشکلات زندگی مشترک به مقابله و چالش پرداخت. بدون وجود چنین مهارتهایی، زوجین هنگام برخورد با مشکل ممکن است به طور اشتباه گام بردارند و بدین طریق زندگی را به کام همدیگر تلخ کنند. در ادامه به بررسی برخی از مهارتهای اساسی زندگی مشترک پرداخته می شود.

مهارت خودآگاهی: آگاهی از خود و خصوصیات مختلف خود، به انسان کمک می‌کند با توانایی ها و ضعف ها و سایر خصوصیات خود آشنا شود. همچنین در صورت برخورد با طرف مقابل و تشکیل زندگی مشترک بهتر و عمیق تر با مسائل روبه رو شود. این خودآگاهی به شخص نشان می‌دهد که چگونه می‌تواند احساسات خود را بشناسد، از وجود آنها آگاه شده و به وقت لزوم کنترلشان نماید تا منجر به ناراحتی نگردد. مهارت خودآگاهی اجزای متعددی دارد که از آن جمله می توان به شناخت اهداف، احساسات، تواناییها، ضعف ها، ارزشها، عقاید و باورها، علایق، آرزوها، استعدادها، تفریحات و سرگرمی ها، مذهب و فرهنگ اشاره کرد. کشف و درک و شناخت مهارت ها و توانایی های خود، به این دلیل مهم است که فرد قبل از ازدواجش بداند چه هدفی دارد تا برای ازدواج خود براساس هدف اصلی زندگی اش، برنامه ریزی نماید. مثلاً فــــــردی که هدفش رسیــدن به درجات عالیه کمــــال و معنویات است، اگر با کسـی ازدواج کنـد که هدفش رسیدن به یک زندگی تجملی و سراسر مادیات است، به طور قطع پس از ازدواج، دچار مشکلات فراوانی در زندگی مشترک خواهد شد. امتیاز دیگری که می‌توان برای خودآگاهی منظور نمود آن است که موجبی قدرتمند برای شناخت و تشخیص تفاوت های بین خود و دیگران است. در این میان باید گفت شناخت تفاوت های میان زن و مرد، یکی از مهم ترین بخش های مربوط به مهارت خودآگاهی است.برخی از این تفاوت ها، ریشه در عوامل فیزیولوژیکی و زیستی دارند و بعضی، نشأت گرفته از عوامل فرهنگی و اجتماعی هستند. به عنوان مثال می توان به موارد زیر اشاره کرد:

-      استقلال برای مردان اهمیت بسیاری دارد، به همین دلیل مخالفت همسر یا عدم توجه وی به این نکته، می‌تواند مشکلات و موانعی در زندگی مشترک ایجاد کند زیرا مرد تصور می‌کند که به احساس استقلالش، لطمه خورده است.

- زنان می‌خواهند مورد حمایت باشند و به این حمایت اهمیت می‌دهند. چنانچه زن حس کند از طرف همسرش مورد بی توجهی و بی مسئولیتی قرار گرفته، به شدت آزرده می‌شود و واکنش های عاطفی شدید نشان می‌دهد.

-     مدیریت خانه برای مردها بسیار مهم است

-    صحبت کردن و ارتباطات اجتماعی برای زنان مهم است.

-      زن ها با دور هم جمع شدن و صحبت کردن، بسیاری از نگرانی ها، استرس ها و ناراحتی های خود را تعدیل وتخلیه می‌نمایند. تمایل به ارتباطات اجتماعی و حرف زدن در زنان بیشتر از مردان است. به همین دلیل چنانچه درک و آگاهی زن و مرد، نسبت به این خصوصیت ضعیف باشد، مطمئناً آنان را دچار سوء تفاهمات جدی در زندگی مشترک خواهد نمود.

-       نگاه مردان به مسائل، کلی تر است. مردها معمولاً وارد جزئیات و نکات ظریف نمی‌شوند، در حالی که زنها به عمق مسائل و اجزاء ریز در ارتباطات و دیگر موارد، توجه زیادی دارند.

 

                                          (( صحبت کردن و ارتباطات اجتماعی برای زنان مهم است.))

 ©       مهارت در همدلی با افراد:

همدلی با افراد مهارت خاصی می‌خواهد. در واقع همدلی به فرد این امکان را می دهد که بتواند احساسات و حالاتی را در دیگرای بفهمد که خود تا کنون تجربه نکرده است. بعبارتی دیگر یعنی درک عمیق دیگران. گاهی اوقات افراد به اشتباه، تصور می‌کنند تفاهم به این معناست که ما با فرد مقابل، کاملاً همفــکر و هم عقیـــده باشیم، در حــالی که باید گفت چنین تصوری از پایه و اساس اشتباه است، زیرا هیچ گاه نمی‌توان دو انسان را یافت که به طور کامل شبیه یکدیگر باشند. برای کسب این مهارت لازم است ابتدا مهارت خوب گوش دادن را فرا گرفت.

©مهارت ارتباطی:

داشتن مهارت ارتباطی سازنده به زوجین این امکان را می دهد که در برخورد با مشکلات ارتباطی، به نحو صحیحی آنها را حل و برطرف کنند. از جمله مهمترین مهارتهای برقراری ارتباط موثر، خوب گوش دادن است. در این مهارت رعایت نکات زیر اهمیت دارد:

هنگامی که کسی در حال صحبت کردن با شماست، کار دیگری بجز گوش دادن انجام ندهید. به صورت او نگاه کیند و سعی کنید با نشانه های کلامی (مثل گفتن کلمه «بله»، «فهمیدم» و ...) و غیر کلامی (مثل تکان دادن سر و ...) توجه خود را نشان دهید و به جای توجه صرف به ظاهر فرد، به مطالبی که می گوید تمرکز کنید.

©       مهارت حل اختلاف:

این مهارت نیز، همانند بقیه مهارت ها، برای ازدواج و تشکیل زندگی مشترک و اصولاً برقراری ارتباط درست با دیگران ضروری و واجب است. آنچه مسلم است، بروز اختــــلاف و تفاوت بین افراد، امری کاملاً عادی و طبیعی است.  منتها مهمتر و طبیعی تر آن است که نسبت به حل این اختلافات، اشراف داشته و بتوان اختلاف یا سوء تفاهمات خود یا دیگران را به گونه ای حل کرد که رضایت هر دو طرف فراهم آید؛ و این رضایت حاصل نخواهد شد مگر با کسب مهارت در حل اختلافات. از جمله اصول اساسی این مهارت می توان به موارد زیر اشاره کرد:

-         حل اختلاف، در زمان عصبانیت، حاصلی جز تخریب بیشتر نخواهد داشت. پس بهتر آن است که همیشه بعد از آرام شدن محیط و افراد، اقدام شود.

-         منفی سخن نگویید.

-         احساس شرم و گناه و خجالت را برای طرف مقابل به وجود نیاورید.

-         دیگران نیز حق دارند.

منابع:

-   دژکام، محمدرضا. (1381). روان شناسی ازدواج. تهران، دژ.

-   حسن زاده، محسن. (1386). بررسی روان شناسی ازدواج های ناموفق. مشهد، بنفشه.

-   عباسی ولدی، محسن. (1385). پانزده نکته درباره انتخاب همسر. تهران، نشر پژوهش معناگرا.

نوری قاسم آبادی، ربابه. (1384). آنچه باید درباره ازدواج بدانیم. تهران، چاپ طرح و نقش.