بسمه تعالی
« یاد خدا آرام بخش دلهاست »
 
 فقط والدین بخوانند
                                                                                     شیوه های فرزند پروری      حسن اميری/ روانشناس
 
 
مقدمه :
دغدغه اصلی والدین ، در درجه اول تامین نیازهای جسمی فرزندانشان است . درمرتبه بعد ، اکثر والدین علاقه دارند تا کودکانی تربیت کنند که دربین اطرافیان خود با خوشی وشادکامی به سربرند، از زندگی خود خشنود باشند استعدادهای خود را شکوفا سازند . اما متاسفانه اغلب والدین در انجام این وظیفه یعنی توجه به نیازهای عاطفی فرزندان خود کم وبیش ناموفق بوده اند . والدین درباره تربیت کودکان شناخت کمی دارند از اینرو درصدد هستیم با ارائه نکاتی راجع به باورهای والدین ، شما را دراین امر خطیر یاری کنیم.
باورهای نادرست درباره تربیت کودک :
 
بسیاری از والدین درمورد چگونگی تربیت فرزندان خود تصورات خاصی دارند که اکثر این باورها اشتباه می باشند وشامل موارد زیر می باشند:
خطای شماره 1:
« کودکان نباید والدین یا بزرگترهای خود را مورد چون وچرا قرار داده وبا آنها مخالفت کنند» این قبیل والدین بین مخالفت با باورهایشان ومخالفت با خودشان ( بعنوان یک انسان) هیچ تمایزی قائل نیستند وهمواره ازاین مسئله در رنج وعذاب به سر می برند به عقیده آنان کودک کمتر از بزرگسالان می فهمند وتوانایی بررسی وتحلیل باورها وتصورات ایشان را ندارند. چنین والدینی تصور می کنند که وقتی کودکی به باورهای والدینش شک می کند درواقع بی احترامی وبی ادبی خود را نشـان می دهد اما واقعــیت فقط با تفکرات و تصورات والدینش مخالفت می کند.
 
- والدین باید بدانند که سکوت فرزندشان نشانه رضایت او نیست ، زیرا کودک به اجبار و درظاهر ، با دستورات مستبدانه والدینش موافقت کرده واختلاف عقیده با والدین همچنان باقی می ماند.
 
- می بایست طریقه درست اندیشیدن را به کودک بیاموزیم . اگر والدین همواره به جای کودک تصمیم گیری کنند ، وی به آنها متکی و وابسته می شود درنتیجه درباره تصمیمات خود دچار شک و تردید خواهد شد. بهترین روش این است که اجازه دهیم که فرزندتان ( بدون توجه به اینکه با چه چیزی یا چه کسانی مخالفت است) عقایدشان را بیان کند زیرا فقط زمانی که عقایدش را مطرح کند می توانیم آنها را بررسی واصلاح کنیم.
 
- والدین با منع کودک از اظهارمخالفت خود ، درواقع او را ترغیب می کنند که دروغ بگوید به جای تحمیل اراده خود ، برای کودکان حق مخالفت قائل شوید حتی اگر دراشتباه باشند واگر نمی توانید نظر وعقیده آنها را تغییر دهید آسوده وآرام باشید چرا که اگر حق با شما باشد ، مسلما روزی کودکان متوجه موضوع می شوند.
 
- نباید به کودک تلقین کردکه مخالفت با والدین یا زیر سئوال بردن افکار وتصورات آنها ، یک گناه کبیره است. ایجاد احساس گناه به طور مداوم ، منجر به تنفر کودک از خودش می گردد.
 
خطای شماره 2:
« قضاوت درباره کودک براساس رفتارش انجام گیرد » درچنین مواردی شخص براساس خوبی یا بدی رفتارش مورد ارزیابی قرار می گیرد وبعنوان فردی خوب یا بد معرفی می شود. درحالیکه درتمام ادیان آسمانی آمده است از    « گناه دوری کنید ، اما از گناهکار متنفر نباشید» زیرا که رفتـار فرد وخود او دو امر جداگانه اند.
 
خطای شماره 3:
روشهای موثر تربیتی کودک عبارتند از سرزنش ، تنبیه وایجاد احساس گناه. تربیت عاقلانه و سودمند کودک باید از سه ویژگی زیر برخوردار باشد.
 
1- تنبیه رفتار ناپسند کودک نباید موجب ایجاد رفتارهای غلط دیگری شود.
2- رفتار ناپسند کودک را باید به شیوه های بهتر ومناسبتری اصلاح کرد. مثلا اگر کودکی را که شصت خود را می مکد ، آنچنان تنبیه کند که این رفتار را ترک کند ولی درمقابل به شب ادراری دچار شود. تنبیه توام با خشم وعصبانیت آثار نامطلوب زیر را درپی دارد :
1- کودک به این باور می رسد که دقیقا همان چیزی است که دیگران خطابش می کنند
2- باعث از بین رفتن اعتماد به نفس کودک می شود. زیرا او با خود می گوید « اگر من بی ارزش وپست هستم پس هیچ کاری از دستم بر نمی آید»
 
3- موفقیت در نظر او تابع قانون همه یا هیچ می شود . درنتیجه درانجام هرکاری دچار نگرانی می شود ، زیرا همیشه دلواپس است که آیا کار خود را درنهایت کمال انجام داده یا خیر؟
 
4- کودک کینه ونفرت شدیدی نسبت به والدین خود احساس می کند.
نتیجه : به جای تنبیه بدنی و سرزنش ، پیامدهای منفی بدرفتاری اش را به او نشان دهید مثلا اگر وظایف روزمره خود را انجام نمی دهند پول توجیبی او را قطع کنید. اگر رختخوابش را مرتب نمی کند به او اجازه ندهید درآن بخوابد.
 
خطای شماره 4:
کودکان از گفته والدین بیش از اعمال آنها می آموزند:« به آنچه می گویم عمل کن ، به آنچه خودم انجام می دهم » این نصیحت را والدین توصیه می کنند که به خوبی می دانند خود نمی توانند به نصایح با ارزش خویش عمل کنند . کودکان بیش از هر چیزی از رفتار ما نسخه برداری می کنند. آنچه که لازم است این است که والدین باید بکوشند که به نصایح خود عمل کنند.
 
خطای شماره 5 :
« تحسین وتمجید کودکان را لوس می کند» اکثر انسانها از قدردانی وتحسین کارهای خوب خود توسط دیگران استقبال می کند ، بنابراین انسانها نه تنها به ستایش و تحسین دیگران افتخار می کنند بلکه همواره درجستجوی آن می باشند اما برخی از والدین معتقدند که تحسین کودکان کارمناسبی نیست زیرا جز انجام کارهای خوب وپسندیده از کودک انتظار دیگری نمی رود طرز فکر آنها این است که کودک کاری را انجام داده است که باید انجام دهد.
درحالیکه تحسین وتمجید مانند پاداش وجایزه عمل کرده ورفتار مطلوب کودک را تقویت می کند اگر از کودکی که اتاق خود را مرتب کرده ، تقدیر شود او به انجام این کار در روزهای آینده تشویق می شود. فقدان نظارت وکنترل صحیح والدین به لوس شدن کودک منجر می شود.
 
خطای شماره 6 :
 
« کودکان نباید ناکام وناراحت شوند» بسیاری از والدین با عشق ومحبتی وافر ، نسبت به فرزندانشان تلاش می کنند تا آنها را درمقابل مشکلات زندگی محافظت کنند . درحالیکه از ناکامی ومشکلات مختلف زندگی گریزی نیست. والدینی که به این شکل افراطی ازفرزند خود حمایت می کنند باعث می شــــود در بزرگسالی با مشکلات
 
بسیاری روبرو شوند چرا که دیگران به مهربانی وملاحظه والدین با او برخورد نخواهند کرد.
خطای شماره 7: تنبیه سخت وشدید اگر از همان باراول اعمال شود موثر ترخواهد بود.
 
 منابع :
1- هاک . پل . موفقیت درتربیت فرزندان (1381)         ترجمه : حسین صیفوریان ، محمدطاهر ریاضی ارسی ، تهران : انتشارات رشد
2- دانگل . ریچارداف . پولستر. ریچارد را.(1377) ، آموزش مهارتهای کنترل کودک ، ترجمه حسن توزنده جانی ، نسرین کمال پور، مشهد ، انتشارات آستان قدس رضوی