بسمه تعالی
 
                                                           « یاد خدا آرام بخش دلهاست »
                                                                                                                           دکترحسن امیری / روانشناس
 
                                                                خشم و راههای کنترل آن
 
مقدمه : هیجان حالتی ذهنی وفیزیولوژیک وبدنی است که شامل درجات مختلفی می باشد . هیجان می تواند مانند افسردگی ، عصبانیت وخشم منفی ویا مانند شادی ولذت بخشی مثبت باشد وتغییرات جسمانی وبدنی مانند تپش قلب ، افزایش میزان تنفس ، خشکی دهان ، افزایش نبض ، رنگ پریدگی را درخود ایجاد می کند.
خشم : یک واکنش هیجانی واحساسی است که نسبت به یک موقعیت یا فردی که موجب ترسیدن ما به یک هدف ، خواسته ، آرزو و یا شیء می شود ایجاد می گردد.
انواع خشم :
خشم یک احساس طبیعی است وهمه افراد آنرا تجربه می کنند . خشم به صورت سالم وناسالم خود را نشان می دهــد . اگر احســاس خشم به صــورت رفتار پرخاشگرانه ای مانند عصبانی شدن وداد وبیداد کردن خود را بروز دهد خشم ناسالم واگر بصورت منطقی مانند بیان خشم وصحبت کردن درمورد علل ایجاد آن باشد خشم سالم نامیده می شود . در زیر به چند ویژگی خشم سالم وناسالم اشاره میشود:
ویژگی خشم سالم :
1- به هنگام خشم خود را به جای طرف قراردادن
2- بررسی عوامل بوجود آورنده خشم
3- گفتگو درمورد احساس خشم
4- بررسی نقش وسهم خود درایجاد خشم
5- پی بردن به اینکه هردونفر می خواهند درک شوند.
ویژگی خشم ناسالم :
1-احساس انکار کردن با جملات رنج آور طرف مقابل را مورد حمله قرار دادن
2- تلاش برای اثبات غلط بدون رفتار طرف مقابل
3- اعتقاد به تنبیه شدن طرف مقابل
4- عدم تمایل به ادامه روابط و درنتیجه درپی آن احساس درماندگی و قربانی شدن
5- متهم کردن دیگری درایجاد مشکل
6- تلاش برای برنده شدن دراین نبرد
چگونه با عصبانیت خود برخورد کنیم ؟
  • پذیرش احساس : ازجملاتی که با « من» شروع می شود استفاده کنید . برای مثال بگویید « من عصبانیم . من ناراحتم » هیچگاه نگویید « من را عصبانی کردند یا من را خشمگین کردند» پذیرش اینکه خشمگین هستید به شما کمک می کند تا احساس کنید بیشتر برآن کنترل دارید.
  • تشخیص خطر: چه چیزی را از دست می دهم ؟ چرا خشمگین به نظر می رسم ؟ ما برمبنای نوع تربیت ، ارزش وعقایدی که پیدا کرده ایم واز مسائل پیش آمده از زندگی تفسیرهای مختلفی را ارائه می کنیم وبعضی از آنها را تهدید کننده وخطرناک می دانیم درحالی که خطر واقعی ممکن است ناچیز وکم اهمیت باشد.
  • بخشش : تا زمانی که خشم خود را تشخیص ندهید و آن را ابراز نکنید ، نمی توانید به خوبی بخشش داشته باشید ، البته چشم پوشی گاهی اوقات نتیجه معکوسی دارد. عوامل ناراحت کننده درناخودآگاه مان انباشته شده ودرسلامتی وارتباط ما با دیگران آشفتگی ایجاد می کند ، اما اگر واقعاً بتوانید درآنچه که احساس می کنید فراموش کنید ، این عمل موجب می شود علاوه بر دیگران ، درخود نیز احساس احترام وارزش کنید.
آموزش خود گویی های هدایت شده که هدف از این آموزش :
1- کنترل افکارفشارآور وتصویرهای ذهنی واحساسات خود
2- تقویت روحیه خود برای مقابله با موقعیت پرفشار می باشد مثلاً درهنگام موقعیت یک سخنرانی یک خودگویی منفی می تواند این طور باشد : « آیا آنها به گفته ها ومقاله من خواهند خندید ؟» ویک خودگویی سازنده می تواند اینطور باشد : « حداقل بخشی ازآن چه من تعریف می کنم برایشان جالب است .»
 
آموزش آرام سازی :
آرام سازی به شما کمک می کند تا عضلات خود را شل کنید . آموزش آرام سازی برعضلات تنفسی وذهن متمرکز است. وقتی که یاد بگیرید بدنتان را به میل خود رها کنید ، کنترل شما بر بدنتان بیشتر میشود والبته تنش زدایی یک مهارت است وآنر ا باید فرا گرفت.
 
منابع :
1- لیندن فیلد، گیل . اعتماد به نفس برتر(1383) ترجمه حمید اصغری پور، نگار اصغری پور. تهران : جوانه رشد
2-رادفر ، شکوفه ، حمیدی ، فریده وهمکاران . راهنمای کاربردی مهارت های زندگی برای جوانان
3- مدیریت هیجانات (1387) ، تهران پژوهشکده مهندسی وعلوم پزشکی جانبازان
4- علیپور ، محمداسماعیل . لرستانی ، فهمیه ، من واختلال فشار روانی پس از سانحه (1384) تهران ، پژوهشکده مهندسی وعلوم پزشکی جانبازان